Van de Grote Drie uit de Bristol triphop-scene van de jaren negentig brengt alleen Tricky nog regelmatig platen uit. De productiviteit van Portishead en Massive Attack ligt een stuk lager. In 2008 kwam de derde cd van Portishead uit, waarmee ze voor het eerst sinds dertien jaar weer wat van zich lieten horen. Dat was een spectaculaire plaat! Er was niks meer over van die gloomy triphop, gedragen door vioolpartijen. Nee, op 3rd klonken industriële elektronische beats, aangevuld met analoge synthesizerlijntjes. In de tweede week van februari komt ook Massive Attack met een nieuwe cd. Zeven jaar na voorganger 1000th Window. In tegenstelling tot Portishead pleegt Massive Attack op Heligoland geen stijlbreuk. De band dikt juist in, en brengt een amalgaam van de elementen die het geluid van Massive Attack sinds 1991 bepaalden. En net als altijd putten ze uit hun uitgebreide gastenboekje – inclusief een aantal oude bekenden.
Dat is zeker niet erg. Heligoland (om mij nog onduidelijke redenen vernoemd naar een Duits eiland in de Noordzee) klinkt even intrigerend als het beste werk van Massive Attack (Blue Lines uit 1991, Protection uit 1994 en Mezzanine uit 1998). De nummers zijn weer subtiel en gelaagd. Donker vaak. En een gevoel van urgentie zit er continu in, hoewel het hier niet zo slepend en gedragen klinkt als op Mezzanine. Al met al is Heligoland een lekkere plaat, die tien nummers telt die je beslist gehoord – en in huis – moet hebben. Er zitten alleen geen groeidiamantjes tussen. Laat staan knallers a la ‘Unfinished Sympathy’ of ‘Teardrop’.
Zullen we eens in de muziek duiken? Nummer voor nummer?
‘Pray For Rain’
Heligoland begint verwarrend. Luister ik wel naar de nieuwe Massive Attack?, is wat je je als eerste afvraagt. Want dit nummer leunt op de soulvolle stem van Tunde Adebimpe van TV On The Radio. En daarmee wordt het ook een beetje een TV On The Radio-nummer. Maar typisch Massive Attack is de langzame gelaagde opbouw, als een donkere mantra ondersteund door subtiele gitaarmuurtjes en een grommende beat. Een waardige binnenkomer.
‘Babel’
Fijne bassgroove. Beetje springerig zelfs, en dat kenden we nog niet van Massive Attack. En dan: rare gitaarlijntjes en sinistere synthesizerdrones. Maar het lekkerst is de zoete stem van Massive Attack- en Tricky-huiszangeres Martina Topley-Bird. Een fijn deinzend nummer, dat eindigt in keihard electro-geknal.
‘Splitting The Atom’
Deze kenden we al van de vorig jaar verschenen EP. En dit nummer klinkt nog het meest als de aloude Massive Attack: met een gedempt orgelgeluid, de vertraagde loom zingende kernleden 3D en Daddy G en een reggae-achtig ritme. De zachte spookachtige stemmen op de achtergrond maken het helemaal creepy.
‘Girl I Love You’
Op iedere plaat van Massive Attack is reggaezanger Horace Andy van de partij. Dus ook op Heligoland. Zijn zweverige stem contrasteert hier mooi met de donkere baslijn (het lijkt erop dat we die eerder hebben gehoord, maar waar?). Het laatste gedeelte van dit nummer is magistraal. Alsof een orkest helemaal loos gaat op een modern klassieke partituur. En dat over de drijvende Massive-beat.
‘Psyche’
Een vreemde akoestische gitaarbeat begeleidt Martina Topley-Bird. Met daaroverheen wat ijle synthesizerklanken. Tja, meer valt er niet over te zeggen. Aardig.
‘Flat Of The Blade’
‘Psyche’ eindigt abrupt en meteen wordt de bubbelbeat van ‘Flat Of The Blade’ ingezet. Allerlei gekke elektronische loopjes begeleiden de warme croonerstem van Guy Garvey (van Elbow). ’t Is even wennen, dit nummer. Maar na een paar draaibeurten beginnen associaties met Radiohead (Kid A) en Aphex Twin op te borrelen. Prachtig: tegelijkertijd diepgaand en lichtvoetig.
‘Paradise Circus’
Een beetje reggae-achtig pianoding met zwellende violen aan het eind. Daaroverheen zingt Hope Sandoval ietwat ongeïnspireerd. Niet echt denderend.
‘Rush Minute’
Ja, ook dit is weer typisch Massive Attack: het begint heel kaal, er wordt een naar een climax toegewerkt, maar de échte climax komt niet. Dat hoeft ook niet, want die ingehouden spanning is al mooi genoeg.
‘Saturday Come Slow’
Ook hier komt weer een oude bekende langs: Damon Albarn (van Blur en Gorillaz). Die zingt mooi gedragen over – weer – een zich langzaam ontspinnend nummer dat eindigt met aanzwellende violen en donker echoënde gitaren. Een beetje a la Mezzanine, dit. Maar dan in een soort light-versie (en relatief kort).
live Brixton 17-09-09
‘Atlas Air’
Bedoeld als de swingende uitsmijter van het album? Er zit in ieder geval een dwingend synthesizerloopje in, en op het laatst zelfs wat acid-lijntjes. Het heeft een pompende beat. De creepy geluidjes en sfeertjes die helemaal in de achtergrond zijn gemixt geven het nummer wat extra body. En er zitten een paar gekke breaks in. Maar uiteindelijk beklijft ‘Atlas Air’ niet. Het is geen knaller. Jammer dat de plaat uitgaat als een nachtkaars.
Dat is dus Heligoland. Zoals alle Massive Attack-platen: goed. Heel erg goed zelfs. Maar, maar, maar… maar dat gevoel van verbazing en verwondering, zoals bij hun eerste platen, mis ik hier. Misschien is de werkwijze van Massive Attack inmiddels te bekend geworden. Soms bijna een trucje. Misschien hadden ze toch moeten gaan voor een stijlbreuk a la Portishead. In alle details hoor je dat Massive Attack van de gebaande paden durft te treden. Waarom hoor je dat dan niet in het totaalgeluid?
En terwijl je je dat zit af te vragen, zit je toch heel erg te genieten…
1 Reactie
Link
Ga wel even luisteren, denk ik, met deze leidraad bij de hand. Maar misschien ben ik wel over dit genre heen gegroeid. Over ‘t algemeen hou ik meer van acts die het roer zo nu en dan flink omgooien. Slayer met een mooie Vier jaargetijden-plaat bijvoorbeeld, dat zou wat zijn. Maar ja, popmuziek is de meest conservatieve kunstvorm uit de geschiedenis…