Ik mag graag door dichtbundels bladeren. Buiten is het koud, binnen is het warm. Maar poëzie is soms wel een beetje eng. Vind ik althans. Oud, moeilijk en eerbiedwaardig. Vaak is het ook slecht. Of heel erg goed, maar verder geen bal aan. Of het is niet voor mij bedoeld. Dan pak ik de machete en hak er spaanders af. Dan hanteer ik onbekrompen de kaasschaaf. Vergeet niet: het gedicht is van mij en van jou – niet van de dichter. De dichter moet, met al het verontschuldigde respect, zijn muil houden.
Heerlijke avondster! Ik ontbloot mijn hoofd.
Als een stortbad van kristal valt jouw glans erop.
- Henrik Wergeland
Ik gebruik mijn blik als sleepnet, om kleine stukjes wijsheid, waanzin of schoonheid op te vissen. Het oog dwaalt rusteloos over de pagina, twee-drie tellen lang, en ziet dan opeens een woord, een regel, een zinsnede. Is bovenstaand nog wat keurigjes, hier wordt het al leuker:
Ziet ge Neptunes staan
Die een zeepaard temt?
- Robert Browning
Zeker zie ik hem staan! Ik zie hem in volle glorie, en alléén omdat Browning deze twee regeltjes schreef, temidden van het vele dat ongeschreven had mogen blijven.
Flarden, wapperend in de wind. Gemankeerde haiku’s en gehalveerde kwartrijnen. De context zal me worst zijn. Wat ik al zei: ‘t zijn mijn teksten, ik heb er in de boekhandel geld voor betaald.
Neem deze drie regels.
maar ook al is armer
haar huis, gastvrij
is zij nochtans
- Friedrich Hölderin
Uit een ellenlang, hoog-Romantisch poeem, dit, vol Griekse sagen en legenden. Feitelijk onleesbaar. Maar deze drie zinnetjes, ontdaan van hun omgeving, blijven aan de binnenzijde van mijn oogleden plakken. Dat ‘nochtans’ houdt het nog ietsje chic, dat is nog een restje Hölderin, maar zij is arm en gastvrij. Heerlijke vrouw. Ik ken haar niet, ik weet niet waar ze woont. Wel dat áls ik daar ooit langs zal komen en een maaltijd of een dak boven mijn hoofd nodig heb, ik haar zal herkennen, en zij mij.
Wat is dat?
Een ei?
- Samuel Beckett
Iets te nietszeggend misschien om poëzie te mogen heten, deze flard uit ‘Whoroscope’, maar fuck it. Ik zie gewoon dat prachtige, verfrommelde hoofd van Samuel Beckett, en dan: een ei? Toch een beetje benieuwd nu, lees ik verder. Daar vraagt de dichter:
Wat is dat?
Een lekker groen baksel, of een champignonomelet?
- Samuel Beckett
Dat is jammer. Was ik nu maar opgehouden bij dat ei. De kunst van het regel-lichten is dat je meteen weer weg bent, als een visdief boven de golven. Dat ei van Beckett – wat mij betreft is het heel zijn dichterschap.
Wat is toch dit noodlot van mij?
Ik kan niet rekenen
En ik heb een baan als boekhouder.
- Oktay Rifat
Zomaar een Turkse dichter, ergens in het verre Turkije, verbaast zich plotsklaps over zijn onbekwaamheid – en dan niet zozeer over dat hij niet rekenen kan, maar over dat hij niet in staat is geweest het juiste levenspad te kiezen. Tragisch, herkenbaar, voldoende. Dank u, Oktay Rifat, de rest van het vers mag u houden.
hipsters die zich drie keer achtereen zonder succes in de pols sneden, het opgaven en gedwongen werden antiekwinkels te openen waar ze dachten dat ze oud werden en huilden
- Alan Ginsberg
Minder op mijn lijf geschreven, maar ik heb ze wel gezien, de hippies, veertig jaar later, in hun antiekwinkeltjes. De griezels van Haight Ashbury. Maar had ik geweten dat ze zich allemaal in de pols gesneden hadden, dan was mijn hart toch wat milder gestemd geweest – - – ach kom, ik strijk erover.
Het moeilijkst te stelen is Rembrandt:
Je strekt je hand uit en raakt duisternis aan.
- Marin Sorescu
Wat zul je thuis aantreffen?
Je sleutel, trillend van angst,
vindt met moeite het slot.
- Blaga Dimitrova
Hoe mooi is dit? Waarom zit er nog zoveel gedicht omheen? Hier kan ik uren op voort. Complete films spelen zich af in mijn geest. Drie regels, genoeg voor een weekend.
Geef mij niet altijd kussen
met fluisterend gelach ertussen.
- Janus Secundus
De Walrus zweeg, terwijl hij naar
de verre einder keek.
- Lewis Carroll
In de vele, vele strofen van dit laatst aangehaalde gedicht, ‘De walrus en de timmerman’, klinken heel wat lamentaties, argumenten, conclusies en replieken, maar zeg nu eerlijk, wat kan het ons verdommen wat zo’n walrus allemaal te vertellen heeft? Het werkelijke drama schuilt in het logge zeezoogdier, zwijgend starend naar den einder.
En de mens… Sukkel… sukkel!
- César Vallejo
wee ach wee onze goede kaspar is dood. god nog an toe kaspar is dood
de hooivissen snateren hartverscheurend van verdriet in de klokkeschuren
- Hans Arp
Ik verniel uit drift, tegen mijn zin.
Niets is waar. Niets is de moeite waard.
- Johannes V. Jensen
Heerlijk ‘s ochtends vroeg
naar witte huisjes rijden
in lorries vol zilte sneeuw!
- Rafael Alberti
Al komt de nacht en slaan de uren
De dagen gaan en ik blijf duren
- Guillaume Apollinaire
Etcetera, etcetera.
Ik zeg: durf er op in te hakken. Ook als het om eerbiedwaardige kunst gaat. Loop er niet omheen, maar ga er recht door. Trek er repen af, beitel er lustig op los. Gooi weg wat je niet aanstaat. Bewaar wat je nodig hebt, en kleed je warm aan, mocht je hierna nog naar buiten gaan.
