Twintig jaar geleden kreeg de wereld voor het eerst The Orb voor haar kiezen. ‘Ambient house for the E-generation’, ook leuk voor niet-gebruikers.
Pulsating brain
Van Captain Beefheart via industriële tapes tot spacey dubreggae, van rammelpunk via avant-gardepop tot psychedelische freakjams, en zelfs toefjes dance en ambient. De volgers van BBC-discjockey en smaakgoeroe John Peel (God hebbe zijn ziel) waren wel wat gewend. Maar in 1989 stonden zelfs doorgewinterde Peel-luisteraars met hun oren te klapperen. In een jamsessie annex mixtape annex concert kwam alles tegelijk voorbij. En die hele soep van industriële psychedelische samples werd gelardeerd met kitschklanken. Het gitaarloopje uit Pink Floyd’s ‘Shine On You Crazy Diamond’, bijvoorbeeld, en de hoge uithalen van Minnie Riperton in ‘Loving You’. En ook: vogeltjes fluiten, hanen kraaien, vliegtuigen komen over. Bijna een half uur lang kreeg de wereld ‘A Huge Evergrowing Pulsating Brain That Rules From The Centre Of The Ultraworld’ voor haar kiezen. Was getekend: The Orb.
Druggy mix
The Orb bestond destijds uit Alex Patterson en Jimmy Cauty (die later The KLF zou starten). Door en door hardcore house- of acid-fans hadden misschien van hen gehoord via de EP Kiss, een middelmatig samplewerkje in de traditie van MARRS (‘Pump Up The Volume’) en Todd Terry. Of van twee niet erg opzienbarende acid-tracks die terechtkwamen op de vage Duitse verzamel-cd Eternity Project One. En de Engelse clubgangers en xtc-slikkers kenden The Orb als dj’s in de chill out rooms, waar ze een druggy mix van dubreggae, Brian Eno en Kraftwerk draaiden en daar allerlei geluiden en soundeffects doorheen gooiden. ‘Ambient house for the E-generation’, doopten ze hun stijl. En die sloeg zeer aan. The Orb bereikte een cultstatus en John Peel nodigde ze uit in zijn BBC-studio.
Fluffy clouds
Het bizarre Peel-brouwsel werd in 1990 uitgebracht op single, nadat het op enkele puntjes was bijgeslepen. Zo werd de originele stem van Minnie Riperton vanwege auteursrechten vervangen door een stand-in. Het nummer werd een bescheiden hit in Engeland. Patterson en Cauty waren toen al door ruzies uit elkaar.
Toch volgde kort daarna een tweede sensatie. Het nummer ‘Little Fluffy Clouds’ was opgebouwd rondom stukjes Steve Reich en samples uit een interview met Rickie Lee Jones. Het nummer is tegelijk melancholiek (de wattige wolkjes zijn een jeugdherinnering van Jones) en speels, want Patterson keert het stukje tekst ondersteboven en laat haar haperingetjes ontsporen tot nieuwe melodietjes. Het is niet verbazend dat mevrouw Jones hier niet heel blij mee was. De zaak werd voor de rechtbank geschikt. Steve Reich was overigens wel heel blij met het hergebruik van zijn symfonie Electric Counterpoint.
Pandemonium
Pulsating Brain en Fluffy Clouds kwamen allebei terecht op de eerste cd The Orb’s Adventures Beyond The Ultraworld uit 1991. Een bijna twee uur durende trip, ook leuk voor niet-gebruikers. Je hoort een pandemonium aan samples: de maanlanding van Apollo 11, fragmenten uit de film Flash Gordon, stukken uit Gregorio Allegri’s Miserere, Russische kosmonauten, Libanese zangers, een radioshow van The Sex Pistols. En allerhande dieren, vliegtuigen en geluidseffecten van BBC-platen (voor gebruik in hoorspelen) komen langs. De nummers zijn lang uitgesponnen (variërend van negen tot vijftien minuten) maar vervelen nergens. Integendeel: The Orb neemt juist de tijd om in de juiste sferen tot hun recht te laten komen. Om ze vervolgens te relativeren, door ontregelende – zeker humoristische – samples of breaks in te bouwen. ’t Is een plaat om verliefd op te worden.
Pink Floyd
Na die cd uit 1991 is het leuke frisse er wel een beetje vanaf. The Orb gaat naam maken als de ‘Pink Floyd van de jaren negentig’. Grote tournees met veel uiterlijk vertoon (The Orb was zelfs afsluiter van Pinkpop 1993) worden belangrijker dan de muziek. Totdat dat een dood spoor blijkt en Alex Patterson de experimentele kant op gaat. Dan volgen platen als Pommes Fritz (1994) en Orbus Terranum (1995). Daarop veel interessante ideeën, maar het resultaat is telkens nogal stuurloos. Dan gooit The Orb het maar weer over een andere boeg: In 2002 tekent het een contract met het Keulse minimal techno-label Kompakt. En opeens zijn alle gekke samples verdwenen. Daar komt The Orb nu wat van terug, maar – zo blijkt bij het concert in de Melkweg, vorige week – het werk kan nooit meer een schim worden van The Orb’s Adventures Beyond The Ultraworld. Nooit meer die sensatie bieden als die eerste John Peel-sessie uit 1989.
1 Reactie
Link
Weer een recensie naar mijn hart! Mijn eerste kennismaking is iets meer dan tien jaar geleden doordat iemand Fluffy Clouds op een bandje voor me zette. Vaak naar geluisterd. Een hele cd beluisteren viel echter tegen. Qua ambient/triphop ben ik meer van de variatie.