De Zweedse schrijver John Ajvide Lindqvist verwierf vooral bekendheid met de verfilming van zijn boek Laat de ware binnenkomen (Låt den rätte komma in / Let the right one in, zie de recensie op Eeuwig Weekend), over een 12-jarige impopulaire jongen die een vriendschap aangaat met een jonge vampier. Het boek bevat nogal wat gruwelijke elementen, die wijselijk niet of afgezwakt in de rolprent zijn opgenomen. Het boek proeft daardoor een stuk bitterder dan de film, waardoor ik twijfelde om aan Lindqvists nieuwste boek te beginnen: Het zeewezen.
Thema
Levende doden zijn een terugkerend thema in zijn boeken. De uitvoering is elke keer anders. In Laat de ware binnenkomen gaat het over een vampier, in De doden keren terug komen de doden tot leven en in Het zeewezen lijken ze nooit echt dood te zijn geweest. Van gruwelijke beschrijvingen, waarbij hij immorele seksuele handelingen niet schuwt, is hij niet bang. Hij durft een andere weg in te slaan dan sociaal gewenst is, zodat zijn boeken niet voor doetjes geschikt zijn. Je vraagt je soms af hoe hij toch op het idee van zulk een bizarre vertellingen komt, maar in feite is de complete vertelling bizar, al heeft het ook raakvlakken met verhalen die we reeds kennen.
Invloed
Zo lijkt hij voor het Het zeewezen beïnvloed te zijn door The Birds, de Bijbel, legendes, een persoonlijk gemis (zijn vader is hem door de zee ontnomen) en natuurrampen. Hij laat het verhaal in zijn eigen omgeving afspelen. Weliswaar in niet bestaande plaatsen en eilanden, maar wel in zijn thuisland Zweden. De ruimtelijkheid, de sferische impressie en schoonheid van de ongehoorzame natuur weet hij van begin tot eind feilloos over te brengen. Zodat je meteen wordt opgezogen in zijn gedetailleerde beschrijvingen en het gevoel krijgt je daadwerkelijk in het decor van zijn gedachten te bevinden.
Inhoud
Lindqvist beschrijft niet alleen uitvoerig zijn hoofdpersoon, maar laat ook veel ruimte over aan andere personages die de lezer steeds beter leert kennen. Die kennismakingen staan allemaal in dienst van het verhaal en helpen de lezer begrijpen wat er gaande is. Al is Lindqvist zeer summier met het geven van informatie over wat er precies speelt, waardoor er een lange aanloop nodig is voor de puzzelstukjes op zijn plaats vallen. Door zijn gedetailleerde manier van vertellen, wordt het complete verhaal nogal uitgesponnen. Hij laat daarmee zijn vertelkunsten rijkelijk los op de lezer, die zich er alleen maar in kan onderdompelen.
John Ajvide Lindqvist
Het verhaal gaat over Anders en zijn vrouw Cecilia, die met hun zesjarige dochter Maja in de winter een skitocht maken over het besneeuwde ijs naar het eilandje Gåvasten. Ze beklimmen de vuurtoren en Maja’s blik wordt gevangen door iets opmerkelijks, waardoor ze op onderzoek uitgaat.
Wanneer Anders haar gaat zoeken, lijkt ze van de aardbodem te zijn verdwenen. Een grote zoekactie wordt op touw gezet, maar zonder resultaat.
Twee jaar later keert een aan drank verslaafde, depressieve en gescheiden Anders terug naar de plek des onheils. Hij leert over de gevaren van de zee en de beproevingen die de eilandbewoners, waaronder zijn eigen oma, moeten doorstaan. Een vloek heeft hen in zijn macht en veroorzaakt onverklaarbare gebeurtenissen. Hierdoor krijgt Anders hoop dat hij zijn dochter zal vinden, zeker nadat hij haar aanwezigheid om zich heen en in zich voelt.
Stijl
Lindqvist werkt met minihoofdstukken die midden op een bladzijde beginnen, spuugt af en toe zijn eigen mening (bijvoorbeeld over waarom hij heeft besloten een gebeurtenis achterwege te laten of juist niet) en benadrukt de intensiteit van een tekst door korte schuingedrukte zinnen erin op te nemen die de letterlijke gedachten van de hoofdpersoon voorstellen:
‘Hij liep naar de deur die naar het bovenste deel van de toren leidde en deed een paar seconden zijn ogen dicht voor hij erdoorheen ging.
Nu is ze boven. Nu is ze daar. Daarna gaan we naar huis en voegen dit bij alle eerdere keren dat we haar even kwijt zijn geweest.
Naast de trap bevond zich een stelsel van loden gewichten en kettingen en er stond een machinekast die met een hangslot was afgesloten. Hij trok eraan en stelde vast dat die dichtzat en dat Maja daar niet in kon zitten. Hij liep langzaam de trap op en riep haar naam. Geen antwoord. Nu suisden zijn oren en zijn knieën knikten.’
Meesterverteller
Met dit derde boek van Lindqvist mag geen twijfel meer bestaan over wat een meesterlijk verteller hij is. Hij bezit over de fantasie, stijl en kundigheid om de lezer mee te nemen naar een andere wereld waar het door angst en dreiging niet altijd prettig toeven is, maar waar je de adem wordt ontnomen. Het verhaal stokt niet maar prikkelt met zijn uitstapjes naar andere personages. Van het verslappen van de aandacht is geen sprake en zoals de zee zijn personages in haar greep heeft, heeft deze vertelling de lezer 416 pagina’s lang in zijn greep.
Het zeewezen, John Ajvide Lindqvist
Gebonden met stofomslag, 416 pagina’s
Verkoopprijs: €22,95
uitgeverij Signatuur
isbn: 978 90 5672 314 9
