Eeuwig Weekend

Na een zomer van theaterfestivals als de Parade, Festival aan de Werf en Oerol is het hoog tijd eens een heus theaterstuk te bezoeken. In de schouwburg. Met zo’n groot decor enzo. Het werd De ingebeelde zieke in de Stadsschouwburg Utrecht. Een bewerking van een stuk van Molière en met grote namen als Loes Luca en Peter Blok. Wat een feest! Na een wat sombere week werd ik er oprecht vrolijk van. Goed voornemen: vaker naar theater.

Vooraf krijg ik een foldertje in mijn handen gedrukt. Met uitleg over het stuk. Wie er in spelen. Over Molière en hoe de medische wereld er ten tijde van schrijven van het stuk aan toe was. Want daar gaat het klaarblijkelijk over. Ik word meteen een beetje zenuwachtig en begin naarstig het foldertje door te lezen. “Een voorstelling geïnspireerd op het oorspronkelijke stuk uit 1673, inclusief een groot deel van de oorspronkelijke muziek én tussenspelen”. Oh god, ik weet niet eens wat tussenspelen zijn. Straks snap ik er helemaal niks van en voel ik me heel dom! Als dit maar goed gaat.

Loes Luca en Paul R. Kooij (Foto: Leo van Velzen)

De broer van de zus van de stiefmoeder van de…
Eerst maar eens het verhaal. Dat helpt vast. De rijke Argan, gespeeld door Paul R. Kooij (die me qua uiterlijk en gedrag een beetje aan Arjan Ederveen doet denken), is kerngezond, maar hypochonder. Hij wil zijn dochter Angélique (Lidewij Mahler) dan ook uithuwelijken aan de zoon van een dokter. Maar de dochter wil eigenlijk trouwen met Cléante. De stiefmoeder en tweede vrouw van Argan, Béline (Tsjitske Reidinga) wil dan weer dat de dochter het klooster in gaat. En zelf is ze uit op de erfenis van Argan.

Huishoudster Toinette (een geweldige rol van leading lady Loes Luca) doet er alles aan om de dochter toch met de liefde van haar leven te laten trouwen. Daar schakelt ze uiteindelijk de hulp voor in van de broer van Argan, Béralde, die dan weer is gespeeld door Peter Blok, op een fijne, nuchtere en luchtige manier. Dan zijn er ook nog de dokter en assistent van hypochonder Argan, gespeeld door Karel de Rooij en Peter de Jong, die beter bekend zijn als Mini en Maxi. U begrijpt, ik was voor aanvang al volledig de draad kwijt.

Mooi decor bij De Ingebeelde Zieke (Foto: Leo van Velzen)

In kerk of klooster
Gelukkig geeft dat geen ene moer, want het verhaal is goed te volgen. In een indrukwekkend decor dat de ene keer het Franse hof  en dan weer volledig kaal is en soms goed gebruik makend van verrijdbare schermen die best eens in een oud Frans ziekenhuis hadden kunnen staan, wordt nuchter en normaal gespeeld. De pruiken, jurken en wit geschminkte gezichten vergeet je soms door het prettige spel. Soms zelfs een klucht en dan laat Loes Luca als Toinette weten dat ze ineens een Italiaanse aria voelt opkomen. Met de muziek van het ook geschminkte Barokorkest Musica Poetica waan je je even echt aan het Franse hof. Het stuk zou niet misstaan in een mooi oud klooster of een klassieke kerk. Maar dan liever niet op die houten bankjes natuurlijk.

Loes Luca is werkelijk briljant. Ik ken haar voornamelijk van tv (een rolletje hier, een reclamespotje daar), maar dit is andere koek. Ze kan aria’s zingen! Ze kan een zin zo uitspreken dat er meteen een gevoel duidelijk is. Daar kan ze dan ook nog ook zo’n subtiele gezichtsuitdrukking bij doen dat het feestje helemaal compleet is. En dat met bijna niks. Het is bijna overacting, zonder dat het ook maar een moment overacting is. Het is een gevalletje: dat moet je zien, daar moet je bij zijn. Argan is ook een overtuigende hypochonder. Pilletjes, spoelingen, zalfjes en dat terwijl Paul R. Kooij vaak alleen op het podium staat. Maar de monologen zijn geestig, de stemmingswisselingen van zielig naar boos overtuigend en hoewel hij de hele voorstelling in zijn hemd staat, staat hij geen moment…juist ja.

Een heuse klucht (Foto: Leo van Velzen)

Ab Normaal aan het Franse hof
Mini en Maxi zijn soms gewoon het slapstickduo Mini en Maxi met stokken waar versiering afvalt, rouwkransen die in elkaar blijven haken en andere meligheid, maar irritant wordt dat geen moment. Het past in het stuk. Tsjitske Reidinga heeft als Béline haar sterkste moment als ze zwijgend over podium loopt. Ook knap, het leidt bijna tot spontaan applaus. En dan is er nog de rol van Esther Porcelijn. Ze speelt Louisson, het jonge zusje van Angélique en dus ook dochter van Argan. Lichtelijk bizar hoe vader Louisson meerdere malen onzedelijk betast en ronduit flirt. Zo was het leven aan het Franse hof toen? Geen idee, maar Esther Porcelijn (die trouwens ook gewoon op Facebook staat, een heus mensch!) speelt de rol dynamisch, rondhuppelend en ook passend bizar. Een fijne vreemde noot.

Die platte seksuele toespelingen zitten in het hele stuk. Bonnefoi, gespeeld door Vincent Croiset, doet niet veel meer dan vooral regelmatig tegen Béline oprijden, met wie hij een niet zo’n geheime affaire heeft. En de scènes waarin een stok gebruikt wordt, zou ik normaal ronduit platvoers vinden. Maar nu is het van Molière en uit 1673, dus ik vind het een mooi cultureel beeld geven van die tijd. Dat klinkt ironisch, maar eigenlijk meen ik het nog echt ook. Ik denk dat het moppentappende roze konijn Ab Normaal het aan het Franse hof van die tijd niet slecht had gedaan. Maar als je je zoals ik schrap zet voor een avondje hoge cultuur, is het even schakelen.

De hele cast van De Ingebeelde Zieke (Foto: Leo van Velzen)

Klucht en sociale aanklacht
Veel relationele perikelen dus. Goede muziek, mooie zang en prachtig spel, maar er is meer. Het informatieve boekje vertelt dat hypochonder Argon symbool staat voor de Calvinistische Nederlanders. Molière schreef het stuk voor Lodewijk XIV ter gelegenheid van zijn succesvolle veldtocht tegen de Nederlanders. Argon wordt uiteindelijk overwonnen door de frivolere Fransen. Die symboliek had ik er zonder informatieboekje niet uitgehaald. Maar het stuk is ook een aanklacht tegen de medische stand. En dat haal je er wel uit. Vooral in een aantal slotscènes wordt het beroep van dokter flink door de mangel gehaald. Naast platte klucht nog een sociale aanklacht ook. En dat zonder dat het teveel wordt.

U merkt: ik ben nogal lyrisch. Het stuk is tot en met 19 september te zien in Utrecht (en alleen in Utrecht) en ik vind dat u allemaal moet gaan. Ik merkte het vooral bij het applausmomentje. Normaal kijk ik dan een beetje om me heen. Gaan we staan? Ja, we gaan staan. Okay, dan sta ik ook op. Ik vond het ook leuk, dus ik sta wel op. Zo niet deze keer. Ik keek geen moment, stond gewoon op, dit verdient een staand applaus. Niet dat het nou heel veel moeite is om op te staan. Als ik had gekund, was ik op mijn kop gaan staan en had ik zo geapplaudisseerd. Om maar te zeggen: ik vond het echt heel goed. Het klaterende applaus stierf pas weg nadat acteurs en orkest zo’n vijf keer de gang naar het podium hadden gemaakt. Dus ik gok dat de rest van de volle zaal het met me eens was.

De Ingebeelde Zieke is nog tot en met 19 september te zien in de Stadsschouwburg Utrecht. Kaarten kosten 24 of 28 euro. Het stuk is onderdeel van De Utrechtse Spelen (DUS). Bekijk ook DUS TV.

Soortgelijks op Eeuwig Weekend:

• 25 januari 2010 -- Theatrale slagkracht van Percossa (1)
• 7 juni 2009 -- Moe, volgevreten, maar voldaan (0)
• 10 juni 2010 -- Het graf en zijn verhaal… (4)
• 22 december 2009 -- Theateravond met koloniaal vleugje (1)
• 7 oktober 2009 -- Kleinkunst (1)