Het begin van de film The Reader (Stephen Daldry, 2009) gaat me te snel. De jonge Michael ligt kotsend van ziekte voor de deur van Hanna Schmitz (Kate Winslet), die hem opvangt en naar huis brengt. Wanneer hij na drie maanden bedrust haar als dank een bloemetje brengt, ontspint zich een relatie. Saillant detail: zij is 35, hij 15.
Aan de kijker wordt niet uitgelegd waarom de afstandelijke Hanna de jonge Michael uitkiest om een relatie mee te beginnen. Wegens het ontbreken van die motivatie schiet het mij in het verkeerde keelgat. Ik zie geen smachtende verliefdheid die niet te onderdrukken is en vind bovendien dat een 35-jarige beter zou moeten weten. Opvallend is dat zij hem vraagt boeken aan haar voor te lezen. Beroemde werken als Odyssee en De Dame met het Hondje, haar favoriet, passeren de revue.
Met dat onbevredigende gevoel kijk ik naar de rest van de film, die is gebaseerd op de bestseller De Voorlezer van Bernhard Schlink en zich afspeelt in de jaren ’50 in West-Duitsland. De geheime relatie houdt een zomer lang stand en eindigt als de kille Hanna zonder afscheid te nemen op mysterieuze wijze verdwijnt, Michael met een gebroken hart achterlatend.
Proces
Het duurt acht jaar voor hij haar weer zal zien, dit keer onder grimmige omstandigheden. Als rechtenstudent bezoekt hij een proces tegen zes vrouwelijke Nazi-bewakers, die zijn opgepakt naar aanleiding van een boek dat een oorlogsslachtoffer schreef. Tot Michaels verbazing is Hanna één van de terechtgestelden.
Tijdens haar proces is ze enerzijds té eerlijk en lijkt ze niet te beseffen wat voor schade ze daarmee aanricht, anderzijds ontdekt Michael door de verklaringen die ze geeft dat ze een groot geheim met zich meedraagt. Een geheim dat erger is dan het vermoorden van joden in de kampen. Voor Hanna tenminste.
Michael als rechtenstudent
Terwijl Michael twijfelt om haar geheim openbaar te maken en daarmee haar straf te verkorten, kiest Hanna voor levenslange opsluiting. Hij laat het noodgedwongen rusten en moet verder leven met het feit dat hij een verhouding had met een Nazi en zijn hart nog steeds naar haar uitgaat.
Zoektocht naar begrip
Ralph Fiennes, die de oudere Michael Berger speelt, zegt terecht over deze film dat zowel de kijker als Michael zoeken naar de beweegredenen en de drijfveren van Hanna. Om deze kille, afstandelijke en eigengereide persoonlijkheid te kunnen begrijpen. Heeft ze werkelijk gehouden van Michael of heeft ze hem simpelweg gebruikt? En waarom koos ze voor een leven als bewaakster in een concentratiekamp terwijl ze ook bij een of ander bedrijf had kunnen werken? En wat te zeggen van de keuze die ze op het eind van de film maakt?
The Reader zit vol emotionele vraagstukken en bevat meerdere lagen die op het eerste gezicht niet altijd zichtbaar zijn. Een film die stemt tot nadenken en vatbaar is voor een eigen interpretatie. Daarbij snijdt The Reader een pikant onderwerp aan, namelijk het leven van een Nazi na de oorlog. Over het maken van keuzes in oorlogstijd en het leven met een schuldgevoel na die dramatische periode, al is het moeilijk te peilen of de stemmingsgevoelige Hanna hier last van heeft.
Ralph Fiennes als de oudere Michael Berg
Acteerwerk
De jonge Michael wordt gespeeld door de Duitse 18-jarige David Kross, een tot nu toe onontdekte parel. Sommigen beweren dat zijn rol te zwaar is, in werkelijkheid is het prachtig naar deze jonge acteur te kijken die een sterk staaltje acteren neerzet. Je ziet de onhandigheden van een tiener die verliefd wordt op een vrouw die weinig van zichzelf prijsgeeft, je ziet hem opbloeien wanneer zij hem complimenteert om zijn voorleeskwaliteiten en je ziet hem worstelen wanneer ze hem zonder verklaring achterlaat. David Kross kan al die emoties neerzetten, al blijft zijn tegenspeelster Kate Winslet in haar bijrol heer en meester. Zij bezit de mogelijkheid om alle subtiele en onstuimige emoties, tot de frons in haar voorhoofd aan toe, met een verfijnd gevoel voor drama neer te zetten en tóch ongrijpbaar te blijven. Ze ontving dan ook terecht een Oscar voor deze rol, al blijft de vraag knagen waarom ze deze niet kreeg voor haar sublieme rol in Revolutionary Road (Sam Mendes, 2009).
De frons van Kate Winslet
Accent
Nadeel van de film is het accent dat wordt gebruikt. Kate heeft zichzelf een Oostblokaccent aangemeten en de Duitse David Kross heeft geleerd om redelijk vlekkeloos Engels te praten. Het gebruik van accenten komt al snel ongeloofwaardig over en dat probleem dreigt ook hier op te spelen. Maar het went en bij Michael hoor je amper dat hij van Duitse afkomst is.
Confronterend
Dit is gewoon een mooie en goede film. Een film die knap inspeelt op de emotie van de kijker. Binnen tien minuten walging voelen, bij het bezoek van Michael aan het concentratiekamp Auschwitz geconfronteerd worden met de duisterheden van de Tweede Wereldoorlog en geen verklaringen krijgen voor het gedrag van Hanna. Ergens valt er wel een kwartje, maar het blijft halverwege steken in vragen en onbegrip. Het maakt van The Reader wél een verre van saaie en bijzonder intrigerende film.
The Reader is vanaf 2 april in de bioscoop te zien.
7 Reacties
Link
Je hebt gelijk: allemaal goed en mooi en interessant… en tóch heb ik hem na een half uur afgezet. Misschien moet ik nog een poging wagen.
Link
ik heb het boek nog steeds niet uit. het is een dun boekje, maar echt zo een die je in stukjes leest. (als moeder ; )
ik ga de film kijken als ik het boek uit heb. denk namelijk toch dat ik het boek beter vind, zoals meestal.
ondanks dat ik duits geen mooie taal vind, denk ik wel dat zulke films beter uit zouden komen in de oorspronkelijke taal.
verder ben ik geen fan van kate, maar wel benieuwd naar hoe ze hanna neerzet. in de trailer zie ik een andere vrouw dan die ik voor ogen heb als ik lees..
Link
Interessante kwestie die je impliciet opwerpt: moeten we de motieven, beweegredenen etc, van personages begrijpen, willen we ten volle kunnen genieten van een verhaal? Voor de één is het noodzakelijk dat een boek of film innerlijk consistent en logisch is; voor de ander is het aangenaam als er onverklaarde, onverklaarbare elementen in zitten. Ik houd er wel van als personages dingen doen die ik niet begrijp, als ik me dus níet helemaal kan identificeren. Het moet niet te raar worden natuurlijk, maar een beetje bevreemding en onthechting, daar hou ik wel van. Van teveel begrip en inlevingsvermogen (mijnerzijds) word ik kriegel. Daarom hou ik niet van detectives en zo; alles moet daarin worden verklaard. Ik wil niet altijd meegevoerd worden, alles snappen. Ik vind vragen interessanter dan antwoorden.
Nu ja, alles relatief uiteraard. Zo’n vrouw heeft een hoop meegemaakt, draagt een geheim met zich mee en valt op een 15-jarige jongen. Ik accepteer dat meteen, zonder dat ik het begrijp of na kan voelen.
Kate doet vervolgens de rest met haar magie.
Link
Waarom dat zij op de 15 jarige jongen valt, is mij ook nooit duidelijk geworden. Wellicht omdat hij een Nachkriegskind is, vrij van schuld, en zij bij hem verzoekt haar verleden te vergeten. Of is het iets semi-autobiografisch van Schlink? Blijft gissen. Vond het een erg mooi verhaal en hoop dat de film ook mooi zal zijn.
Link
@rudy kaals: Ik gok dat zij iemand in ‘haar schoot’ geworpen kreeg die haar voor kon lezen en door hem sex te bieden was de kans minder groot dat zij hem kwijt raakt, en daarmee haar voorlezer.
Link
Ik heb gisteren de reader gezien, tranen laten vloeien en ben er vandaag nog stuk van. zonder woorden werd zoveel verteld. monsters blijken ook gewoon mensen te kunnen zijn, die overgeleverd aan het lot van een achteraf verkeerd besluit door de buitenwereld “terecht” veracht worden.
(lees Sunny boy maar eens en je begrijpt wat ik bedoel)Maar waar ik van wakker lig is het inzoomen op een van de laatste beelden; de familie foto van de overleefde jonge vrouw. Wie stonden daar op die foto?? waarom waren zij en haar moeder als enige niet in die brandende kerk? Stond Hanna mogelijk ook op die foto? of was het toeval dat hun tweenen als enige niet zijn verbrand en de foto enkel toonde dat zij van al die personen alleen nog in leven was??? Was het theeblik wel van haar?? lees graag jou inzicht terug gr Anita
Link
@anita: Oeh, dat zijn moeilijke vragen. Ook ik vroeg me meteen af of het haar theeblik wel of niet was. Ze zette het niet voor niets op het kastje. Was zij misschien een jong meisje dat Hanna voorlas bedenk ik nu? Ik heb me ook de hele film afgevraagd waarom ze en haar moeder het hebben overleefd. Zonder brandwonden zo te zien, want die zouden toch zichtbaar moeten zijn op hoofd en handen?
Of Hanna ook op de foto stond weet ik niet, daarvoor zou ik de film nogmaals moeten zien (misschien ga ik dat nog wel eens doen).
Maar jouw reactie bewijst maar weer hoeveel vragen de film oproept en hoe weinig de kijker wordt geïnformeerd.