Lezers! Hebben jullie even?
Goddank!
Ik heb namelijk een momentje de ruimte nodig.
Bekijk deze vent eens.
Hij is een held van onze tijd.
Hij is dood, dat ook, maar dat staat heldendom niet in de weg.
Of overdrijf ik?
Er staat een grote literaire gebeurtenis voor de deur, dat is in elk geval een feit. Een gebeurtenis die alle vogeltjes en varkentjes en poesjes en ander ongedierte terug het hok in jaagt. Ik spreek over de Nederlandse vertaling van de roman 2666 van de Chileense schrijver Roberto Bolaño (de vent in kwestie).
Heel fijn vind ik dat.
(En ietwat beangstigend. Ik weet niet waarom. Ik moet toegeven dat ik een beetje bang ben voor dat boek. Misschien is het die titel. Misschien is het de figuur van Bolaño. Misschien zijn het die moorden… Welke moorden? Lees snel verder!)
Velen van jullie kennen de naam (of de boeken) van Bolaño wel, want zijn faam reikt tot in de hemel. De man leidde een goddeloos leven vol drank, poëzie, drugs, seksuele meisjes en ander ongerief, maar het laatste decennium leefde hij toch vooral voor zijn gezin en voor de romankunst. Het was de kanker die hem uiteindelijk sloopte, jammerlijk ontijdig – zoals altijd.
Bolaño lééfde dus. Intens. En dat excessief geleefde leven ving hij, tijdens die laatste jaren, in een partij romans die eerst in de Spaanstalige wereld, en daarna ook in andere taalgebieden, een spoor van ontzetting, verbijstering en aanbidding trok. Blijft trekken. Zes weken voor zijn dood verklaarden schrijvers uit de Spaanstalige literatuur, bijeen op een congres in Sevilla, Bolaño tot de grootste Zuid-Amerikaanse schrijver sinds Marquez.
Dat is niet zomaar wat.
De Latijns-Amerikaanse literatuur verwierf wereldfaam met de alom geliefde stroming van het magisch-realisme. Marquez, Vargas Llosa en Allende, wie heeft ze niet in de ikea-kast staan! Zelf kan ik ze niet meer luchten of zien, maar dat ligt puur aan de overkill. Er was dertig jaar lang geen ontkomen aan.
Bolaño was een groot bestrijder van dit soort literatuur, vond dat het ‘echte’ Latijns-Amerika geperverteerd werd door al die hocus-pocus. Die barokke familiestambomen, bovennatuurlijke gebeurtenissen en post-koloniale schuldgevoelens, hij walgde ervan. ‘Magisch-realisme stinkt’ zei hij meermaals. Een vloek in de kerk van de Spaanse letteren!
Hij schreef nu eenmaal liever over zuipende dichters en drugshandelaren en hoeren en straatschuimers. Over hun sekslevens, hun auto’s, hu
n huurachterstanden en hun cafe-revoluties. Met bravoure schreef hij, maar vooral met mededogen, en in een onnavolgbare stijl – ik kan er nog wat adjectieven als ‘lucide’, ‘onbeschaamd’ of ‘doorleefd’ tegenaan gooien, maar dat doe ik niet.
Zijn schrijvende taalgenoten konden alleen maar buigen voor zoveel literaire kwaliteit. De zelfverklaarde gesel van het Latijns-Amerikaanse schrijversgilde dreigde zo nog bijna gecanoniseerd te worden, maar gelukkig ging Bolaño kort daarna dood, zodat hij die schande niet mee hoefde te maken.
Op dat moment gold als het opus magnum van Bolaño de roman De Wilde Detectives, verschenen in 1998, en sinds 2000 ook in onze taal verkrijgbaar. Destijds is dat boek mij, en velen met mij, volledig ontgaan; ik zag het wel liggen, en soms hoorde ik er mensen verlekkerd naar verwijzen. Maar Bolaño had nog niet de statuur die hij nu, posthuum heeft.
De Wilde Detectives heb ik inmiddels wel gelezen, of zeg maar: opgevroten, als voorbereiding op het komende 2666. Ik ben, ik geef het toe, een sucker voor hypes. De goeie hypes dan, natuurlijk! En dit is er zo één.
Het is, naar mijn mening, een meesterwerk.
Zeg ik niet snel. Echt.
Om een rudimentair idee te geven van de inhoud: twee drugsdealende dichters hebben meer op hun geweten dan wat marginale dopehandel en slechte poëzie. Iets dat geheim is. Iets heel ergs. Wat dat is? We weten het niet. Het boek bestaat uit de getuigenissen van meer dan veertig vrienden, bekenden, vijanden, slachtoffers, geliefden en toevallige voorbijgangers, over het wel en wee van de twee criminele poëten. Het boek geeft een roadmovie-achtig beeld van het Mexicaanse grotestadsleven (en uitstapjes naar andere delen van de wereld), en dan vooral van de underground in de jaren zeventig tot en met negentig. Seks, drugs en rock & roll in ongekende hoeveelheden, en alles zeer lichtvoetig, erudiet, geil, angstaanjagend en bewegelijk.
Wat het meest beklijft: het leven zelf. Zelden las ik een boek waarvan het leven met zoveel geweld en schoonheid afspat.
Toen Bolaño stierf was hij op een haar na klaar met zijn hoofdwerk, 2666. Een pil van meer dan duizend pagina’s. Het was zijn wens dat het in vijf afzonderlijke delen, na elkaar, zou worden uitgebracht, maar de uitgevers hebben, samen met de nabestaanden, besloten het toch als een geheel te presenteren. In 2004 verscheen het in de Spaanstalige wereld, eind 2008 volgde het Angelsaksische deel van de wereld.
2666 gaat, voor zover ik heb opgevangen, over vier literatuurwetenschappers die op zoek gaan naar een legendarische dichter in het noorden van Mexico 
en betrokken raken bij de beruchte, grotendeels onopgeloste moorden op meer dan vijfhonderdvijftig jonge vrouwen in de Amerikaans-Mexicaanse grensstad Ciudad Juárez. Deze (helaas werkelijk gepleegde) moorden vormen een enorm trauma voor de Mexicaanse samenleving (zie deze wiki).
Een intrigerend thema voor een roman. En opvallend: weer die combinatie van dichtkunst en misdaad. Mij trekt dit, zoals een heel goede nachtmerrie me trekt.
De wereldwijde receptie van het boek is lovend. Bolaño heeft definitief de top van de Parnassus bereikt.
Zal het werk in onze polder ook zoveel losmaken?
Er is, geloof ik, een grote behoefte aan werkelijk grootse, wijdse, wijze wereldliteratuur.
Als tegenwicht voor het geblaat der schapen.
Misschien vergis ik me.
Misschien zijn we hier wel te nuchter.
In de nalatenschap van Roberto Bolaño worden nog regelmatig nieuwe werken ontdekt. Vorige maand werd bekend dat er twee complete romans zijn gevonden. Ook zou er een zesde deel van 2666 zijn gevonden, wat het nu te verschijnen boek dus op voorhand incompleet zou maken.
Geruchten natuurlijk, niets dan geruchten.
Maar hoe spannend willen we het hebben?
2666 verschijnt rond 28 maart.
Ik ben er klaar voor. Sterker: ik ben ronduit opgewonden.
En een beetje bang dus.
Dat laatste verontrust me. Ik kom erop terug.
6 Reacties
Link
Peter, wat doe je me aan? Nu wil je Spanjool in mij die pil van duizend pagina’s IN HET SPAANS gaan lezen! En ik functioneer hier in mijn nieuwe thuisland literair gezien nog maar net op Maya de Bij-niveau!
Link
Mijn Spanjool in jou? Enfin. Ik wens je veel plezier, want in het Spaans schijnt-ie ruim 1200 pagina’s te zijn. Overweeg anders de Engelse versie, die meet slechts 900 bladzijden. Spaanse en Engelse uitgaves zijn beide veel in elk geval goedkoper dan de Nederlandse, die 49,95 gaat kosten. Daar gaat mijn ING-bonus!
Link
Ja, die Spanjool van jou in mij ja. Roep die eens terug. Gek word ik van die gast.
Link
Wanneer verschijnt het audioboek? 2012?
Link
Tegen die tijd kan ik hem wel inspreken ja.
Link
Ik word zelf niet zo vrolijk van een boek van 1000 pagina’s. Als je je verhaal niet in maximaal 500 pagina’s kunt vertellen moet je volgens mij gewoon je mond houden. Dan ben je gewoon te breedsprakig.