Door: Michael Minneboo
Recent sprak Eeuwig Weekend met stripmaker Jean-Marc van Tol, bekend van onder andere Fokke & Sukke. In het interview spreekt Van Tol over zijn wens ooit een graphic novel over Jezus te maken. Ook legt hij uit waarom Fokke & Sukke weinig succes hebben in het buitenland en waarom het zo slecht gaat met de strip in Nederland.
Over Fokke & Sukke: ‘Zo’n succes als we in Nederland zijn, zijn we niet eens in Vlaanderen!’
16 Reacties
Link
@ 0’54″: ‘De schoorsteen moet branden.’ Haha, economische oververhitting in de stripwereld.
Maar serieus: ik heb het gevoel dat striptekenaars juist zélf graag het wiel steeds weer willen uitvinden. Dan heb je toch geen opleiding nodig? Of denken jullie (de strippers en cartooners van EW) dat een opleiding echt verbetering zal brengen?
Link
Ik zie eerlijk gezegd ook weinig in een opleiding. Dat gaat nooit werken. Het is er ook nooit geweest als ik me niet vergis. Wat er zeler wél moet gebeuren is het overbrengen van de kennis van de oude generatie op de nieuwe. Leerling en meester, dat werk. Maar volgens mij gebeurt dat al wel genoeg. Niets aan de hand dus. Grootste probleem is en blijft de acceptatie van strips in het dagelijks bestaan en boekwinkels.
Link
Ik denk dat een stripacademie wel positief kan werken op het beeld wat men heeft van de beroepsgroep. Wordt een vak immers niet serieuzer genomen als er een vakopleiding is? Kijk maar naar film en televisie-opleidingen bijvoorbeeld. Een belangrijk argument dat Van Tol en Kolk immers aandragen is dat men het tekenen van strips toch vaak nog als hobby ziet. Amateurwerk. Een opleiding zou dat beeld kunnen bijstellen. Overigens is de eerste cartoonschool failliet gegaan.
Een leerling-meestersysteem zou inderdaad goed kunnen werken om kennis over te brengen. Daar heb je in principe geen school voor nodig. Al zal een echte vakopleiding wel een meer all round aanbod geven. Zoiets als de rockacademie, waar je ook leert hoe het met auteursrecht, contracten en andere zaken zit.
Link
Maar gloort er niet een beetje hoop aan de horizon voor de NL strip. Als ik me niet vergis wordt de EPPO weer uitgebracht…voor een volwassen publiek. Of vinden jullie dat niet vergelijkbaar omdat het hier een tijdschrift betreft. Mooi gemaakt filmpje trouwens!
Link
@Ray: Bedankt voor het compliment.
Wat EPPO betreft: Leuk hoor dat de EPPO weer terug is, maar ik denk niet dat dit stripblad het imago van het vakmanschap der stripmakers veel zal verbeteren. EPPO bevat vooral de strips die het blad vroeger ook had – de makers richten zich volgens mij vooral op de nostalgische lezer. Ik ben zelf iets meer hoopvol door de uitgave van Eisner waarin wat meer graphic novel-achtig materiaal gepubliceerd wordt. Ook al zie ik wel in dat de uitgave van een stripmagazine meer of minder niet veel verandering te weeg zal brengen.
Link
Ik denk dat voor ‘klein werk’ (ik bedoel in omvang) een opleiding niet nodig is, omdat tekenaars daarvoor gewoon uit hun eigen humor, techniek en talent moeten putten. Maar voor langere verhalen, graphic novels etc, is het misschien handig ergens te kunnen leren over verhaaltechnieken. De vergelijking met film (en in mindere mate popmuziek) gaat wel ietwat mank, omdat dat ‘gesamstkunst’ betreft; daarvoor moet je leren met een grote crew tot een product te komen, waarbij bovendien gigantisch veel techniek en geld komt kijken. Dan is een opleiding wat voor de hand liggender. Voor strips lijkt me Menno’s idee van meester-gezel nuttiger. Maar ja, vindt maar eens een meester die daar tijd voor heeft…
Link
@Peter: Da’s waar, film en muziek zijn bij uitstek kunstvormen die over het algemeen door middel van teamwerk tot stand komen. Hoewel in de stripwereld ook enkele voorbeelden zijn waarbij een strip gemaakt wordt door meerdere handen. In de wereld van de Amerikaanse comics zijn schrijver, tekenaar, inkter, inkleurder vaak verschillende personen. Ook in Nederland en Vlaanderen kennen we verschillende tekenstudio’s.
Daarbij wordt, zoals ik in mijn comment aangaf, een vakopleiding gezien als middel om het vak stripmaker uit de amateursfeer te halen.
Maar goed, voor alle kunstvormen geldt natuurlijk dat hoewel een opleiding een goede basis kan vormen, de maker zich vooral ontwikkelt door veel te maken en te doen.
Link
@ Peter: ik heb vorig jaar een filmscenario geschreven (is inmiddels ook verfilmd), en werk nu aan ‘t scenario van mijn eerste graphic novel. De werkwijze is wel degelijk hetzelfde – dialogen, mis en scene, camerastandpunten… Dientenverstande dat je als scenarioschrijver een halfprodukt maakt dat je vervolgens uit handen geeft aan die grote cast & crew. En dat een film zich in de tijd afspeelt. En je in comics veel meer met expressie moet werken omdat je de toon waarop de dialoog gevoerd wordt nou eenmaal niet hoorbaar is. En je geen bewegingen & soundscore tot je beschikking hebt. Maar verder: van hetzelfde laken ‘n pak ;-)
Overigens heb ik een kunstopleiding gevolgd (eerst Dramaschrijven, maar dat vond ik stom, vanwege dat voornoemde halfprodukt (ik wil alles zelf doen, ja!), en daarna Illustrational Design) & ben ik uiteindelijk afgestudeerd met ‘n graphic short story. Het gebrek aan expertise & begeleiding op verteltechnisch gebied heeft m’n examenwerk geen goed gedaan, maar dat kun je redelijk ondervangen door je eigen buitenschoolse leermeesters te zoeken. Wat niet wegneemt dat ik me o-gen-blik-ke-lijk in zou schrijven als er hier een gedegen Strip-opleiding opgezet zou worden. Als student, en vervolgens als docent. Bring it on, van Tol!
Link
@ Menno: waarom denk je dat een stripopleiding niet zou kunnen werken? Dat die Cartoonschool over de kop gaat lijkt me een ander verhaal – hoeveel grootneuspoppetjes moet je tekenen voordat je dat in de vingers hebt? Drie? Een grap kun je maken of niet – een goed verhaal vertellen is, nou ja, een heel ander verhaal. Het gaat om de ruimte en stimulans om een eigen stijl te ontwikkelen, en vooral: om te leren hoe sequentiële kunst in elkaar zit. Waarom is dat voor (bijvoorbeeld) film wél gebruikelijk (de Filmacademie staat in de top 3 van Beste HBO-opleidingen, en heeft elk jaar honderden aanmeldingen) en niet voor dit medium? In Amerika is het doodnormaal om een (universitaire) schrijfopleiding te volgen als je scenario’s wilt ontwikkelen. In Nederland zijn er welgeteld 2 scholen die dat aanbieden – en dat zie je aan het niveau van de scripts die hier worden afgeleverd. Dat geldt voor elke andere kunstvorm toch op dezelfde manier? Natuurlijk is er een handjevol gelukkige genieën dat zonder opleiding kan, maar dat geldt net goed zo voor journalisten, politici en zakenlui. Over ‘t algemeen denk ik dat het geen enkele kunstenaar ook maar een greintje kwaad zal doen om 4 jaar lang lekker dag in dag uit met zielsverwanten over zijn/haar maaksels te praten en zich dag in dag uit kritisch te laten beoordelen door mensen die er verstand van hebben.
Link
Ik sluit mij volledig aan bij Merel – en dat lijkt een vanzelfsprekendheid vanwege onze band, maar is vooral een vanzelfsprekendheid omdat ze naar mijn idee gewoon gelijk heeft. Net zo min als er een stripmakersopleiding bestaat, bestaat er een gedegen opleiding voor schrijvers. En nee, Schrijversvakschool ‘t Colofon tel ik dan inderdaad niet mee, omdat er geen kwaliteitseisen aan het studiewerk verbonden zijn. En ik heb dat altijd zeer betreurd.
Verhaalstructuur, spanningsboog, plotpoints, hoe introduceer ik een personage, hoe bouw ik een personage op, hoe bouw ik een dialoog op, hoe vertel ik een verhaal dwingend: tot op zekere hoogte valt het te leren, als je maar weet hoe. En waar. En nu heb ik geluk gehad, ik heb mijn opleiding overal vandaan geplukt, en ontmoette toevallig een man die me kon helpen om de onderdelen op de juiste plaats te krijgen. Maar hoe ver zou ik nu zijn als ik eerder een plaats gevonden had waar ik kon leren wat ik via hem geleerd heb?
En oh ja, wat dat Jezus-verhaal betreft: doen, Jean-Marc! Zeker als het op Robert Graves gebaseerd is, I looooove Robert Graves!
Link
Ps. Cool filmpje, Mike!
Link
@ Natasja: dat is precies mijn punt. Natuurlijk zoeken de mensen die het écht willen, en zichzelf écht willen vernieuwen en verbeteren (wat er minder zijn dan je zou denken) hun makersheil wel op andere plaatsen dan een opleiding. Maar dat is dan ook meteen: bij gebrek aan.
Link
@ Merel: Juist. Hoeveel talent gaat er verloren omdat het de kans niet krijgt om zich te ontwikkelen? Hoeveel talent ontwikkelt niet zijn volledige potentieel omdat er geen plaats is om het tot volle scherpte bij te slijpen? Hoeveel talent ontwikkelt zich niet optimaal omdat het geen ander talent heeft om zich aan te scherpen? Talent is één ding, het tot wasdom laten komen weer een heel ander verhaal. En kunst maken – ongeacht welke van de negen kunsten – is vooral heel hard werken.
Link
@Merel + Natasja: Lijkt mij ook. Hoewel mijn ervaring op de kunstacademie niet altijd positief was, was het wel een plek om dingen te ontdekken en er was ruimte om je te ontwikkelen. De opleiding vormde een basis om op door te bouwen. Iedereen die scenario wil schrijven zou ik sowieso aanraden om een scenariocursus te gaan volgen en het niet alleen te houden bij de schrijfboekjes van scenario-goeroe’s. Die zijn handig, zeker, maar met alleen het stramien van een script snappen ben je nog niet in staat om een goed script te schrijven. Enkele genieën daargelaten natuurlijk.
@Natasja: Thanx, babe. Binnenkort een video van cartoonist Hallie Lama :).
Link
Robert Graves’ Gristus-versie ken ik niet. Lijkt dat op Boelgakovs insteek in De Meester & Margarita? (want die is om te huilen zo briljant)
Link
Fijne uiteenzettingen, dames! Ik volg jullie argumentatie volledig. Er zou dus eigenlijk een volwassen opleiding tot ‘verhalenverteller’ moeten zijn, waar dan striptekenaars, schrijvers, filmers, theaterauteurs en wie-al-niet terecht kunnen. Een plek waar je leert hoe de verhaaltradities werken, en hoe je dat technisch & vanuit je eigen bron tot goed gemaakt werk kunt maken. Maar dat is iets heel anders dan een stripschool. Het is breder. Zoals een Kunstacademie ook een vaste basis biedt voor zowel schilders, beeldhouwers, keramisten, installatiebouwers, grafici enzovoort. Laten we het in mooi Nederlands een Verhaalacademie noemen.