Het beste van 2008, deel 2

Door Redactie

Na deel 1 volgt vaak deel 2. Zo ook hier. Wat dat betreft is Eeuwig Weekend verre van origineel. Doch hieronder een viertal inspirerende lijstjes van Dimitri Antonissen, Menno Kooistra, Peter Schuite en Jaap Stiemer. Het beste van 2008 volgens Eeuwig Weekend, deel 2.

Dimitri Antonissen
1. Angels in America, Toneelgroep Amsterdam (Regie: Ivo Van Hove)
Ik had een jaar eerder al hun vorige theatermarathon gezien: Romeinse Tragedies. Dat was zo fenomeenaal dat een nieuwe marathon alleen maar kon teleurstellen. Zeker als die -zoals Angels- op een zo goed als kaal podium werd gespeeld. En ook nog eens een ver van míjn bed thema heeft als aids in het homomilieu van de jaren ’80. Maar ik vergiste me. Angels is een voorstelling die me zo ontroerde dat ik er weken later nog niet goed van was. Een stuk over hoe broos we allemaal zijn. En dat zelfs de machtigste klootzak in een chique pak op enkele weken tijd kan verkruimelen tot een hoopje ellende in een ziekenhuispyjama. Allemaal ook nog eens op een schitterende soundtrack met David Bowie nummers. Ik kan nooit nog naar “Heroes” luisteren zonder aan deze voorstelling te denken. Gauw tickets boeken: in Amsterdam wordt ze hernomen in februari!

2. Sigur Rós, live op Rock Werchter
Opnieuw iets waar ik met stapels vooroordelen naartoe trok. Ik vond de vorige platen van Sigur Rós namelijk maar niets. Esotherisch gezweef dat me aan elfjes en de al even vreselijke Tolkien deed denken. Ik lag dus maar wat te soezen op de wei van Werchter toen Sigur Rós aan hun optreden begon. Het was zo net voor zonsondergang. Maar ik ben al na drie nummers recht gestaan. Wat een band, wat een optreden en vooral wát een fenomenale plaat is með suð í eyrum við spilum endalaust. Eindelijk hebben ze échte songs. De meest bizarre zomer-soundtrack die ik al ooit gehoord heb. Maar zo mooi. En godzijdank kan u mij niet horen mee zingen met ‘Gobbledigook’ in de auto.
3. Snuff - Chuck Palahniuk
In tegenstelling tot vorig jaar, vond ik het een erg mager boekenjaar. Ik was nog wel onder de indruk van What is the what van Dave Eggers dat ik met een jaar vertraging heb gelezen, en waarna je met andere ogen naar Afrika kijkt. Maar het was tegelijkertijd toch óók flink doorzetten om al die ellende te blijven verhappen. Ook de Vlaamse dichter Peter Verhelst is godzijdank helemaal terug. Ik was vroeger een enorme fan (De kleurenvanger is een boek dat u nú onmiddellijk moet gaan lezen), maar zijn vorige romans waren afknappers. Met Nieuwe Sterrenbeelden grijpt hij terug naar de poëzie en vindt hij ook opnieuw zijn mooie beelden terug. “Op bed kijken we elkaar; uit de kleren op de vloer; een jurk een hemd, meer valt niet; uit te trekken, hoe we op handen en knieën; bijenwas in de vloer wrijven; tot het hout was opgeeft”.
Maar dé ontdekking van het jaar was voor mij Chuck Palahniuk. Ik wist wel dat hij de schrijver was van Fightclub, maar had zijn boeken nog nooit vastgenomen. Zijn nieuwste Snuff is vooral bijzonder ingenieus verteld. Het gaat over pornoster Cassie Wright die het wereldrecord gangbang wil verbreken. Palahniuk vertelt het verhaal vanuit het perspectief van meneer 72, meneer 137 en meneer 600. Een echte pageturner, al vrees ik dat ‘ie er nooit de Nobelprijs mee winnen zal.
4. Fantasy Black Channel – Late Of The Pier
Barok, knettergek, 100 ideeën in één nummer, 1001 op één plaat. Fantastische mishmash van 80′s kitsch door Britse broekjes die toen nog maar net geboren waren. Oh ja: en je kan er erg goed op joggen. Maar dat kan ook aan mijn loopstijl liggen.
5. Galleria Borghese, Rome
Kan je opgewonden raken van marmer? Ja hoor. Voor het eerst van mijn leven in de ‘Galleria Borghese ‘ geraakt in Rome. Me ongelooflijk moeten bedwingen om de beelden van Proserpina, Daphne of Pauline niet aan te raken. Zo veel mooier in het echt dan op de foto’s uit de les kunstgeschiedenis.

Menno Kooistra
1. The Last Shadow Puppets – The Age of the Understatement
Als muziek je zó kan raken dat een reeds vijf maal doorgeslikte brok in de keel ontaard in natte ogen, dan heb je een hele, hele mooie plaat gemaakt. Ik mocht de jongens inclusief klein orkest ook live zien in de hoofdstedelijke Paradiso, maar dat deed me eigenlijk niet zoveel. Het is de plaat die alle haren bij mij omhoog deed en doet staan.

2. Spaanse horror
De Spaanse horrorfilm [REC] werd een aantal dagen geleden al voorbij in mijn top 10 beste zombiefilms beloont met een nummer 1 positie, maar ook een andere Spaanse horror gooide zeer hoge ogen bij mij dit jaar: El Orfanato (The Orphanage). Beide films wisten mij, als toch redelijk ervaren horrorkenner, oprecht te verrassen en beangstigen. IJzersterke staaltjes van opbouw, sfeer, acteerprestaties en verhaal. Aanraders, ook als je niet direct van horror houdt.
3. Left 4 Dead
Het beste spel van 2008. In multi-player stand zombies aan gort schieten. Me like. Hier schreef ik er over.
4. New York / Coney Island
Na vijf jaar voor de tweede maal bezocht en maar besloten dit elke vijf jaar te herhalen. De stad heeft hét. Dat heb je soms. Amsterdam heeft hét ook. De X-factor ofzo. Kweetnie, de juiste sfeer, mensen, straten, café’s, buurten, geuren, gebouwen, bloesems, parken. Ik denk dat je er zelf gewoon eens heen moet gaan. Deze trip naar de Grote Appel was het uitje naar Coney Island een van de hoogtepunten, waar de afbladderende kermis nog staat, de rust van de zee heerst en ontelbare Russen op bankjes zitten te leven. Prachtig allemaal.
5. De Sony Ericsson Xperia X1
Ja, een telefoon. Een gee-es-em. Maar wél één waar ik maanden, zo niet een half jaar naar heb uitgekeken. Ik wilde ‘m! Ik móest ‘m! En nu heb ik ‘m. En verdomme, wat is het een gaaf ding. Met z’n Google Maps, internet, camera, zaklamp, RSS reader, You Tube app, Live Messenger, touch screen en uitschuifbaar toetsenbord. Oja, je kunt er ook mee bellen.
6. Lowlands 2008
Waar ik dit jaar backstage was. Namelijk voor zakelijk. Desalniettemin met grote regelmaat ook op het veld geweest en veel acts live gezien. Maar heel speciaal vond ik het backstage, tussen de collega’s, de rocksterren, de biertjes en de beste live beelden via duizend monitoren. Het blijft een fantastisch festival, back- én frontstage!
7. Kings of Leon
Het begint cliché te worden, want na Aukje en Jaap hieronder hebben de Amerikaanse rockers Kings of Leon ook bij mij wat losgemaakt. Hun voorlaatste plaat, Because of the Times (die ik dit jaar voor het eerst hoorde), maar zeer zeker ook de plaat van 2008, Only by the Night, rocken op onweerstaanbare wijze de pan uit. Het klopt gewoon allemaal. En die hit, dat nummer dat maar niet doodgedraaid kan worden, Sex on Fire…ik snap het wel.
8. Lieve muziek
Word ik een softie? Word ik een ouwe lul? You tell me. Feit is wel dat ik dit jaar meer een meer softe, rustige, lieve muziek ben gaan luisteren. Denk aan de nieuwe plaat van Goldfrapp en het hele repertoire aan fluistermuziek van Dean & Britta. Ik zwijmel helemaal weg. Ik troost mezelf wel weer met de gedachte dat ik daarna The Datsuns opzet met ‘Motherfucker from Hell’.
9. EK voetbal 2008
En dat uit de mond van iemand die nimmer en nooit niet naar voetbal gaat en kijkt. Sterker: alle sport kan me gestolen worden, maar als het EK of het WK weer aanvangt komt de nationalistische fanaticus in me naar boven. Dan ben ik vol overgave voor “onze jongens” en haat ik oprecht alle andere partijen. Tot Holland er natuurlijk weer uitgekickt wordt. En zelfs dan kijk ik door. Tot de allerlaatste minuut in de finale. En daarna wacht ik weer twee jaar. Volkomen voetballoos.
10. Harmonium – Leo Blokhuis en Ricky Koole
Popprofessor Blokhuis en zijn eega Koole brengen een theatershow vol ‘vergeten popliedjes’. Hij vertelt, zij zingt. Twee uur lang interessante feitjes, weetjes en prachtige liedjes. Zo (her)ontdekte ik enkele pareltjes van Paul Simon, Nick Lowe en Cat Stevens. Ik hoop dat ze een tweede tour plannen.

Peter Schuite
Dit jaar eens geen toon-, beeldende- of projectiekunst, hoe plezierig het allemaal ook weer was. Trouwens, Bach laat zich niet vangen in lijstjes, en James Bond viel gewoon tegen. Mijn reis door de Far West van Amerika was wel een kunststukje, maar zo ver wil ik het begrip eindejaarslijstje niet oprekken. Voor mij was het een leesjaar. Een exclusieve boekentoptien dus. Niet allemaal boeken uit 2008, wel dit jaar door mij gelezen en dus allemaal ‘anno nu’.

1. Against the day (Thomas Pynchon, Penguin 2006)
Heb ik veel over geschreven, ook op EW (hier en hier). Een hilarische explosie van krankzin, grote stijl en verbeeldingskracht.
Gewrocht door de enigmatische postmodernist Pynchon – whatever that is.
Echt, ik houd van eenvoud en korte-halen-snel-thuis. Maar als het complex moet, dan in godsnaam maar zo.
2. De Welwillenden (Jonathan Littell, 2006; Arbeiderspers 2008)
De eindelijk vertaalde shock novel van deze fransschrijvende Amerikaan. De eerste van maar liefst vijf oorlogsboeken in deze lijst, maar dat laatste is toeval. De Welwillenden is een WO II-roman geschreven vanuit een ‘problematisch perspectief’: dat van een hoge SS-officier die zonder al te veel spijt en wroeging terugkijkt op zijn aandeel in de Holocaust. Subliem geducumenteerd en bijna ondragelijk rauw qua inhoud. Meer hier.
3. Suezkade (Jan Siebelink, Bezige Bij 2008)
Sinds Knielen op een bed violen is Siebelink een echte publiekslieveling. Deze nieuwe roman gaat nu eens niet over het Geloof der Vaderen, maar over Siebelinks ervaringen in het middelbaar onderwijs. Een leraar Frans op chic gymnasium in Den Haag houdt er zijn eigen lesmethodes op na en wordt verliefd op modelleerlinge. Typisch ingrediënten voor een melodrama, zij het dat Siebelink iets heel anders bakt: een hecht,emotioneel en spannend relaas van een man in nood.
4. De Ontdekking van de Literatuur: The Paris Review Interviews (Samenstelling Joost Zwagerman, Bezige Bij 2007) Een (vertaalde) bundeling van diepteinterviews uit het befaamde literaire tijdschrift The Paris Review. Lange gesprekken over het schrijfvak met grootheden als Faulkner, Capote, Hemingway, Miller, Kerouac, Vonnegut, Carver, Irving, Sontag, Auster en De Lillo – kortom, de hele Amerikaanse literatuurberg. Geen geleuter over kleinkinderen of okseljeuk, maar gewoon over het hoe, waarom en vanwaar van Kunst.
5. The Lost (Daniel Mendelsohn, Harper Collins 2006)Een ontroerende zoektocht naar een in de oorlog ‘verdwenen’ oom en tante. Dat deze met hun kinderen in de pogroms en de kampen zijn omgekomen, staat vast, maar hoe ze daarvóór leefden (in de Oekraïne) en hoe ze precies hun lot hebben ondergaan, komt na tientallen gesprekken met overlevenden langzaam aan de oppervlakte.
6. De Nederlandse en Vlaamse Literatuur vanaf 1880 in 200 essays (red. Joost Zwagerman, Prometheus 2008)
Het andere Zwagermannetje. Hij begint onze beste samensteller te worden. Lees hier wat ik ervan vind (ik ben overigens nog lang niet klaar met deze essays: tijdens Kerst hoop ik er nog een flink aantal te savoureren – mjammie!).
7. De Huid (Curzio Malaparte, 1949; Arbeiderspers ‘Oorlogsdomein’ 2007)
Ik schrijf binnenkort een EW-bijdrage over het oogverblindende huis van Curzio Malaparte op Capri, maar los daarvan: ‘s mans roman Kaputt mag beroemder zijn, ik ben meer onder de indruk van De Huid, over de bevrijding van Napels, in 1943, in een caleidoscopische orgie van geweld, eten, seks, humor en misdaad. Lees bijvoorbeeld hoe de Amerikanen de hele dierentuin leegeten. Erg onderhoudend, erg aangrijpend: een vrijwel perfecte roman.
8. The Road (Cormac McCarthy, Picador 2006)
De rechten zijn al verkocht en dus is het wachten op de monsterfilmhit. De auteur van No country for old men en andere klassiekers ontwikkelt zicht tot dé literaire hard-boiled verteller van Amerika. Hoewel dit boek, over een vader en zijn zoontje die zich een weg banen door een post-apocalyptische wereld, vooral intens ontoerend is. Ja, ik heb gehuild. Shoot me.
9. Onze Oom (Arnon Grunberg, Lebowski 2008)
Niet Arnons beste boek, hoor je overal, maar wel zijn buitennissigste. Het boek bevat geen enkele verwijzing naar Nederland of ‘onze cultuur’: het speelt in een niet nader genoemd (Zuid-Amerikaans?) land waar een afschuwelijke burgeroorlog woedt. Een hoge officier steelt een kind voor zijn vrouw en komt in een onmogelijk gewetensconflict terecht. Ook volgen we het wedervaren van het bizar opgroeiende meisje in kwestie. Een tamelijk strak, serieus, on-Grunbergiaans gedrocht, maar wel lekker.
10. Dagboek 1907-1933 (Sergei Prokofiev, 2002; Arbeiderspers ‘Privé-domein’ 2007)
Boeken van of over Russische componisten kun je blind kopen, da’s altijd genieten. Prokofiev schrijft ook nog eens uitstekend: een wervelwind van drank, vrouwen, eigendunk, revolutie, sonates, datsja’s, drank, treinreizen, bootreizen, concerten, vrouwen, geweren, botsende legers, botsende ego’s, botsende piano’s, beroemdheden, vrouwen, schulden, drank, opera’s, ruzies, symfonieën en vrouwen. En drank.

Jaap Stiemer
1. De expositie ‘Geen bloemen’
Schilderijen en tekeningen van Pieter Pander, in het Scheringa Museum voor realisme in Spanbroek. Bezocht ik met mijn toen 7-jarige zoon, die ook onder de indruk was. Iedereen moet stoppen met het schilderen van koeien, behalve Pieter Pander. Hij schildert ook mensen en andere beesten, allemaal geportretteerd op hun kwetsbaarst. Van tien meter afstand en van tien centimeter afstand bekeken een orgie voor je ogen. Wat je ook vindt van Dirk Scheringa, dat museum is heel bijzonder.
2. Only by the night, Kings of Leon
De vierde cd van Kings of Leon. ‘Urgent’ is een mooi woord dat poprecensenten gebruiken. Kings of Leon blijven urgent. Emotioneel, hypnotiserend. Midden in de nacht hoor je nog: ‘Heeeeeeeeeeeeee! Your sex is on fire!’ Aukje ook.
3. Lucebert, honderd tekeningen
Niet nieuw of recent, maar een koopje via Marktplaats. Lekker in de kredietcrisis, vooral omdat het om een collectie tekeningen gaat die in bezit is van F. van Lanschot Bankiers. Kraakheldere reproducties van Luceberts pentekeningen, die je meesleuren in de wereld van de Keizer der Vijftigers.
4. Hoorn Open Air Film Festival
Het Filmhuis Hoorn deed dit jaar twee bijzondere dingen: het genoemde festival op de binnenplaats van de voormalige gevangenis op het Oostereiland, plus het vierdaagse festival De Hoornse Filmdagen. Premières, sfeer, bijzondere omstandigheden en vooral prachtige films. Volgend jaar weer, hou dat in de gaten, want anders mis je wat.
5. KRANK ZIN, ontluisterboek voor zachthorenden door Marc van Biezen en Jaap Stiemer
“Jaap Stiemer? Maar dat ben jij toch zelf?” Nondetonnaer, inderdaad! In april van dit jaar presenteerden Marc en ik ons ontluisterboek in Paradiso, tijdens het cultuuroverladen Skipper Boetlek Festival. Voor mijzelf een absoluut hoogtepunt in 2008. Het is geen boek, maar een cd, stampvol onstuimige humor, nog steeds te bestellen via www.krankzin.nl of mijzelf. Meld dat je via Eeuwig Weekend bestelt en je hoeft geen verzendkosten te betalen, doch slechts tien (10) euro! Een leuk cadeau voor de Kerst.
6. Verscheur deze brief! Ik vertel te veel - Willem Frederik Hermans, Gerard Reve, een briefwisseling
Ik heb op een paar pagina’s na het gehele werk van Gerard Reve gelezen en ik vind hem de grootste stilist van de Nederlandse literatuur. Dit boek wekte echter een enorme irritatie en dat kwam door Reve. Waarom bleef hij maar van die onderdanige shitbrieven schrijven aan Hermans? En waarom zo vaak in dat onbeholpen Engels? Een uitermate belangwekkend studie-object in de Nederlandse literatuur. Ergerlijke kunst is ook kunst.
7. De Lama’s zijn gestopt
Mooi! Schitterend! Hulde! Ik vond er niets aan. Improviseren is een kunst en zij beheersten die niet. Schmieren en voor de hand liggende platitudes uitwisselen konden ze wel, maar daarop is een mens snel uitgekeken.
8. Pictures Showing What Happens on Each Page of Thomas Pynchon’s Novel Gravity’s Rainbow, Zak Smith
Peter Schuite, ook Eeuwig Weekend, schreef over de schrijver Pynchon en wees me op het bestaan van Zak Smith. Deze tekenaar heeft zijn impressie gemaakt van elke pagina van Pynchon’s boek Gravity’s Rainbow, want een bijna vuistdikke paperback opleverde die ik dit jaar kocht. Dit is tekenen, dit boek mag altijd bij me blijven. Als Zak Sabbath is de tekenaar in pornofilms te bewonderen.
9. Geheime wijn
In een geheim winkelcentrum in Hoorn wordt door een geheim mannetje geheime wijn verkocht. Dat mannetje koopt deze topwijnen per pallet in en verkoopt ze á 2,50 de fles, oftewel 15 euro de doos. Dat blijft dus geheim. Misschien ga ik op Eeuwig Weekend nog wel eens een wijnreview schrijven.
10. Volvo V 40
Ik heb een rijke geschiedenis op het gebied van auto’s, Jappen, Moffen, Jenken, een enkele Fransoos. Mijn tien jaar oude Volvo V40, die ik nu al twee jaar heb, vervult mij met steeds meer vreugd. Dat ik ooit zo gelukkig had kunnen worden van een auto, oh mijn kat. Mijn wens is een Volvo V70, want daarin past een in stukken gezaagde Afrikaanse dictator, zonder dat de achterbank wordt besmeurd.

Morgen deel 3!