Vochtige Streken

Door Merel Barends

Helen is 18 en ligt in het ziekenhuis voor een aars-operatie. Terwijl ze in haar eentje in bed ligt, bezweert ze haar verveling en eenzaamheid met eindeloos gemijmer over haar favoriete bezigheden. Haar eerste hobby is neuken. Haar tweede hobby is avocadobomen kweken. Haar derde hobby is bacteriën verspreiden. Ach, de jeugd van tegenwoordig!

Roche poseert met haar geesteskindje

Ik zit in de trein met een boek: Vochtige Streken, het nu al legendarische debuut van Duitse duizendpoot Charlotte Roche. Eigenlijk wilde ik het helemaal niet lezen, na de hype en alle vieze dingen die ik erover had gehoord. Maar ik kreeg het pers-exemplaar als een venerische ziekte doorgegeven van de Eeuwig Weekend redactie. Dus dan moet je wel. En laten we eerlijk zijn, viezigheid heeft ook iets fascinerends.

Op het treinbankje tegenover mij zit een meneer. Hij zit papieren na te kijken, maar dat is niet het enige waaraan ik kan zien dat hij een leerkracht is. Docenten van de oude stempel – en daarmee bedoel ik inmiddels de babyboomers – lijken zich massaal een soort zelfverzonnen uniform te hebben aangemeten: bruine ribbroek, uitgezakt colbertje, bril in dun montuur. Het ensemble wordt bij voorkeur gecompleteerd met een afgeragde leren schooltas waarin ze hun rooie pennen en SO’tjes rondsjouwen. Een beetje slordig, maar erg vriendelijk.

“Pardon,” zegt de meneer. “Ik zie dat u dat aan het lezen bent.” Hij gebaart met zijn pak proefwerken naar de kaft van mijn boek. “Mag ik vragen wat u ervan vindt?”

Ik laat het boek zakken en denk even na. “Het is… ranzig,” beslis ik tenslotte.

“Ja?” vraagt hij ietwat gretig.

“Ja. Hier.” Ik duim door het boek tot ik de juiste pagina gevonden heb, en lees voor: “‘Ik vind het niet alleen heerlijk om altijd en overal breeduit op smerige toiletbrillen te gaan zitten. Ik veeg ze ook van tevoren schoon door met een sierlijke heupdraai met mijn kutje de toiletbril rond te gaan. Als ik mijn kutje tegen de toiletbril duw, hoor je een prachtig smakkend geluid en worden alle vreemde schaamharen, druppels, vlekken en plasjes in alle kleuren en smaken opgezogen. Dat doe ik nu al vier jaar op elk toilet.’”

Duitse theatergroep gaat los op Feuchtgebiete

“Dat is inderdaad best… ranzig,” zegt de meneer.

Ik glimlach en leg het boek met de bladzijden omlaag op het treintafeltje. “Ja. Maar daar zit ook meteen het probleem,” zeg ik. “De ranzigheid is de motor van het boek. Je leest van kutjes-moment naar kontgat-anekdote. De passages waarin het níet over vunzigheden gaat, en dat zijn er toch nog best veel, zijn tot tranen toe vervelend. Roche schept een universum dat volledig is gestript van enige hypocrisie, mooipraterij en wolligheid. In die zin doet ze wel wat aan Elfriede Jelinek denken. Maar Roche is geen Jelinek. Op het gebied van stijl, plot en personages heeft ze – vooralsnog – weinig te bieden.”

Roche leest voor uit eigen werk

De meneer knikt bedachtzaam. “Is het feministisch?” vraagt hij dan.

Ik trek mijn mond samen. “Mwah. Ik vind van niet. Je zou kunnen zeggen dat Roche de mythe van de vrouwelijke sexualiteit doorprikt, die na twee feministische golven, en een derde die nog voortrolt, toch nog altijd aan een etherisch ideaalbeeld moet voldoen. Maar dat doet ze op zo’n botte manier dat haar Helen niet meer dan een karikatuur blijft. En een tamelijk irritante karikatuur op de koop toe.”

“Helens hele bestaan lijkt te draaien om haar lijf, en wat daar allemaal wel niet voor gekke sapjes en sensaties uit geperst kunnen worden. Precies wat vrouwen mannen plegen te verwijten: dat ze geobsedeerd zijn door het lichaam van de vrouw, en verder niks. Ik krijg nergens het idee dat Helen, haar anale aberraties daargelaten, nou werkelijk iets te melden heeft. Eigenlijk is ze gewoon niet zo interessant. Ik bedoel, kind, lees ‘ns een boek!”

Roche als de titelheldin in de film Eden

“Het schijnt dat het vooral door heel veel pubers wordt gekocht,” zegt de meneer.

“Daar kan ik me wel iets bij voorstellen,” antwoord ik. “Misschien is dit de “Turks Fruit” van hun generatie. Roche ragt er toch een hele rits aan taboes doorheen. Maar ik vind het verwijt – of de aanbeveling – dat het om een pornografisch werk zou gaan volkomen onterecht. Pornografie moet lustopwekkend werken. Dit boek leest meer als een medisch verslag.”

Ik tik op het glimmende pleistertje dat op de kaft gedrukt is. “”Vochtige Streken” – dat verwijst, zoals u wellicht al geraden had, naar de vrouwelijke geslachtsdelen. Wat mij betreft had Roche het beter gewoon “Kut” kunnen noemen. Dat had mij deze hele recensie bespaard.”

Bezint eer ge begint